آشنايى با سوره اعراف
اين سوره مباركه، هفتمين سوره از قرآن شريف است كه پيش از آغاز ترجمه و تفسير آن براى آشنايى، به نكاتى از ويژگيهاى آن اشاره مىرود:
1 - نام اين سوره
نام اين سوره مباركه از چهل و ششمين آيه آن كه واژه «اعراف» در آن به كار رفته - كه به باور برخى به مفهوم «جايگاههاى بلند و پر فراز» و ويژه بندگان پروا پيشه و شايستهكردار خدا مىباشد - گرفته شده است.
2 - فرودگاه آن
به باور گروهى از جمله «قتاده» و «ضحّاك» همه آيات اين سوره مباركه - جز سه آيه آن - در مكّه و در كنار كهنترين معبد توحيد بر قلب پاك پيامبر فرود آمده، و تنها همان سه آيه در مدينه نازل شده است. اين سه آيه از: «واسئلهم....» آغاز مىگردد و به «بما كانوا يفسقون» پايان مىپذيرد.(218)
3 - شماره آيات و واژهها اين سوره بر اساس شمار حجازيان و كوفيان داراى 206 آيه و به باور بصريان و شاميان داراى 205 آيه است، كه به علت اين تفاوت ديدگاه اشاره خواهد شد.
گفتنى است كه سوره اعراف از 3825 واژه و 13877 حرف تشكيل شده و داراى بخشهاى متنوّع و مفاهيم ارزشمند بسيارى است.
4 - پاداش تلاوت شايسته آن
1 - از پيشواى گرانقدر توحيد در باره پاداش پرشكوه آن آوردهاند كه فرمود:
«مَنْ قراء سورة الاعراف جعل الله بينه و بين ابليس ستراً و كان آدم شفيعاً له يوم القيامة.»(219)
هر كس سوره اعراف را آن گونه كه شايسته است تلاوت كند و به پيام آن گوش جان سپارد، خدا ميان او و شيطان پردهاى قرار مىدهد كه از وسوسه شيطان در امان باشد، و در روز رستاخيز آدم عليه السلام شفاعت كننده او در بارگاه خدا خواهد بود.
2 - و نيز از حضرت صادق عليه السلام آوردهآند كه فرمود:
«من قرأ سورة الأعراف فى كلّ شهر كان يوم القيامة من الّذين لا خوف عليهم و لاهم يحزنون، فان قرأها فى كلّ جمعة كان ممن لا يحاسب يوم القيامة.»(220)
هر كس سوره «اعراف» را در هر ماه تلاوت كند و به درسهاى آن دل سپارد، روز رستاخيز از كسانى خواهد بود كه نه بيم و هراسى خواهد داشت و نه اندوه؛ و اگر هر جمعه تلاوت كند از كسانى است كه در آن روز بزرگ مورد محاسبه قرار نمىگيرد.
3 - و نيز همان گرانمايه عصرها و نسلها فرمود:
«أما انّ فيها آيات محكمة فلا تدعوا قراءَتها و تلاوتها و القيام بها، فانّها تشهد يوم القيامة لمن قرأها عند ربّه.»(221)
هان! بهوش باشيد كه در اين سوره آيات محكمهاى است، پس تلاوت شايسته وقيام براى عمل به رهنمودهاى آن را وا نگذاريد؛ چرا كه اين سوره در روز رستاخيز و در بارگاه خدا براى كسانى كه آن را تلاوت نموده و بدان عمل كردهاند گواهى خواهد داد.
5 - دور نمايى از مفاهيم انسانساز آن
اين سوره مباركه با عنايت به اين نكته كه در مكّه و در كنار كهنترين معبد توحيد بر قلب مصفّاى پيامبر گرامىصلى الله عليه وآله وسلم فرود آمده، بيشتر در انديشه طرح مفاهيم زيربنايى و موضوعات اساسى و عقيدتى، و در راه پىريزى يك جامعه با فرهنگ و انديشه و برنامه توحيدى و انسانى است.
به همين جهت در كران تا كران اين سوره بحثهاى ريشهاى همانند: توحيد و توحيدگرايى، معاد شناسى و ايمان به جهان پس از مرگ، موقعيت خاص انسان در افق وحى، مسؤوليت انسان در برابر خدا و خلق و خويشتن و پديدههاى گوناگون اين جهان... و مبارزه فكرى، فرهنگى و سازنده با آفت شرك و بيداد، موج مىزند.
